Doelstelling en Werkwijze

De stichting stelt zich ten doel (Brabantse) gemeenten te adviseren op het gebied van de monumentenzorg, historische (landschap)structuren, bebouwde omgeving en/ of andere aspecten van ruimtelijke kwaliteit. De advisering is gestoeld op deskundigheid, onafhankelijkheid en objectiviteit.

Levende monumenten

Een gebouw moet kunnen worden gebruikt, niet alleen om in goede conditie te blijven, maar ook om een vitale rol in de samenleving te spelen. Het komt voor dat een monument niet meer gebruikt kan worden voor zijn oorspronkelijke functie. Om een vitale toekomst te verzekeren, is het vinden van een passende herbestemming een oplossing. Zo hebben veel monumentale boerderijen hun agrarische functie verloren en zijn intussen volledig getransformeerd tot woonhuis. Bij veranderingen aan monumenten zal steeds gezocht moeten worden naar een goede balans tussen de mogelijkheden van het monument en de wensen voor eigentijds gebruik. Het behoud van het bijzondere karakter van het beschermde monument en de waardevolle elementen die het bevat, vormen hierbij het uitgangspunt

 

Maatschappelijk belang

In de Erfgoedwet, de provinciale en de diverse gemeentelijke monumentenverordeningen zijn spelregels vastgelegd die gelden voor het omgaan met beschermde monumenten. Voor de eigenaar van een monument betekent dit alles dat hij volgens de strikte letter van de wet vrijwel niets aan het betreffende monument mag veranderen zonder de daarvoor vereiste vergunning. De reden van deze maatregelen hiervoor moge duidelijk zijn: het maatschappelijk belang van het behoud van een beschermd monument voor toekomstige generaties reikt verder dan alleen het persoonlijk belang van de huidige eigenaar. Uiteindelijk is iedere eigenaar maar tijdelijk eigenaar!

 

Omgeving en detaillering

Waar staat het monument? In de vlakke polder, in de historische binnenstad of aan de plas? De situering van een gebouw, de grondsoort van de  ondergrond, de opbouw van het landschap eromheen: het zijn allemaal  factoren die het gebouw inbedden in zijn specifieke context en iets zeggen over karakter en uitstraling van het monument. Voor de beoordeling van een bouwaanvraag let de commissie op de wijze waarop rekening is gehouden met de ‘logica’ van de omgeving. Het kan dan bijvoorbeeld gaan om het openhouden van doorzichten naar de achtergelegen weilanden, de plaats van nieuwe bijgebouwen op de kavel of de materiaal- en kleurkeuze van een nieuw hekwerk.

Bij de beoordeling van aanvragen voor vergunning let de commissie op de zorgvuldigheid van de ingreep op drie schaalniveau’s :

– de inpassing van het monument in zijn omgeving;

– type monument, verschijningsvorm en bouwstijl;

– toepassing van materialen en kleuren en de uitwerking in details.

 

Individuele aanpak

Een eerste bron voor het achterhalen van de waarde is de zogenaamde redengevende beschrijving. Van ieder beschermd monument is aangegeven- soms uiterst kort en soms heel uitgebreid- waarom het een beschermde status heeft. De gegevens uit een redengevende beschrijving en de het aanvullende onderzoek dat eventueel wordt uitgevoerd, vormen een belangrijke onderlegger bij het opstellen van plannen. Bij de beoordeling van plannen zal worden getoetst of de monumentale aspecten van het monument voldoende worden gerespecteerd.

 

Respecteren voor de bouwhistorie

Slechts weinig monumenten zijn sinds de bouw of aanleg geheel onveranderd gebleven. De meeste gebouwen of gebieden zijn in de loop van de tijd wel eens aangepast. Deze aanpassingen horen bij de geschiedenis van het monument en vertellen hun eigen verhaal. Hoewel sommige wijzigingen wellicht onlogisch lijken, of misschien zelfs detoneren ten opzichte van het oorspronkelijke ontwerp van het monument, zeggen zij altijd iets over maatschappelijke en functionele ontwikkelingen. De wijzigingen kunnen dan ook waardevol zijn vanuit architectonisch, landschappelijk of bouw- en cultuurhistorisch oogpunt.

 

Streven naar behoud

Het behoud van een monument wordt natuurlijk het beste gewaarborgd door goed onderhoud. Behoud van een gebouw en van de onderdelen van dat gebouw heeft altijd de voorkeur boven vernieuwing, al is herstel of vervanging van onderdelen van tijd tot tijd noodzakelijk. Bij vernieuwing gaat er onherroepelijk historisch materiaal verloren. Het is een beslissing die maar eenmaal genomen kan worden. Wordt er toch iets gewijzigd, dan is het huidige beschermde monument- de optelsom van ontwerp, hoofdvorm, materiaal, uitvoering en details- het uitgangspunt. Dat is immers het geheel dat om weloverwogen redenen op de monumentenlijst is geplaatst.